Veel ouders merken het zodra de dagen korter worden: hun baby slaapt onrustiger, hun peuter wordt vaker wakker of bedtijd verloopt ineens stroever dan in de zomer. Je bent niet de enige. Slaapproblemen in de winter bij baby’s en peuters komen heel vaak voor – en meestal is het helemaal normaal.
In deze blog lees je:
- waarom slaap in de winter verandert
- wat je mag verwachten per leeftijd
- én hoe je je kind kunt helpen om rustiger te slapen
Waarom slapen baby’s en peuters anders in de winter?
De winter heeft veel invloed op het biologische ritme van jonge kinderen. Licht is daarin de grootste factor. Minder daglicht betekent dat het lichaam meer melatonine (het slaaphormoon) aanmaakt, maar dat gebeurt niet altijd op de juiste momenten.
Daar komt bij:
- meer tijd binnen
- minder beweging
- meer prikkels in huis
- drukke feestdagen
- veranderingen in het dagritme
Voor een baby of peuter, wiens zenuwstelsel nog volop in ontwikkeling is, kan dit al snel zorgen voor meer spanning en onrust – en dat zie je terug in het slapen.
Wat is normaal in de winter?
Veel ouders maken zich zorgen als hun kind ineens:
- vaker wakker wordt
- moeilijker inslaapt
- onrustig slaapt
- vroeger wakker wordt
Maar in de winter is dat vaak een tijdelijke aanpassing van het lichaam.
Bij baby’s zie je vaak:
- langere tijd nodig om in slaap te vallen
- meer behoefte aan nabijheid
- vaker ’s avonds huilen
- kortere slaapjes overdag
Bij peuters:
- verzet tegen bedtijd
- vaker uit bed komen
- nachtmerries
- vroeg wakker worden
Dit betekent niet dat er iets ‘mis’ is met je kind. Het betekent meestal dat het zenuwstelsel moeite heeft om tot ontspanning te komen.
De rol van overprikkeling
In de winter zijn we veel meer binnen. Dat betekent:
- kunstlicht
- geluiden
- speelgoed
- schermen
- drukke omgevingen
Al deze prikkels stapelen zich op in het lichaam van je kind. Als die spanning overdag niet voldoende wordt ontladen, komt dat er ’s avonds uit. Dan zie je bijvoorbeeld dat je baby huilt ’s avonds of dat een peuter ineens heel druk wordt rond bedtijd.
Daarover lees je meer in dit artikel: baby huilt ’s avonds
Waarom bedtijd in de winter lastiger is
In de zomer helpt het daglicht het lichaam om wakker te blijven en daarna natuurlijk moe te worden. In de winter is dat ritme verstoord. Veel kinderen zijn:
- overdag wat suf
- aan het eind van de middag juist overactief
Dat verklaart waarom bedtijd soms voelt als een strijd. Wat helpt is geen strenger schema, maar meer rust en voorspelbaarheid.
Hoe kun je je kind helpen beter te slapen?
1. Zorg voor een rustig einde van de dag
Begin op tijd met vertragen:
- geen druk spel vlak voor bed
- geen schermen
- dim het licht
- rustige stem
Je helpt het lichaam zo om melatonine aan te maken.
2. Maak bedtijd voorspelbaar
Een vast ritueel geeft veiligheid:
- pyjama
- tandenpoetsen
- verhaaltje
- liedje
- knuffel
Voor inspiratie zijn bedtijd verhaaltjes heel helpend. Ze helpen kinderen om hun hoofd leeg te maken en de dag los te laten.
3. Blijf dichtbij als dat nodig is
Veel kinderen hebben in de winter meer behoefte aan nabijheid. Dat is geen slechte gewoonte, maar een ontwikkelingsfase.
Soms is even bij je kind liggen tot hij of zij slaapt precies wat nodig is om spanning los te laten. Daarover lees je meer hier: Even bij ze liggen tot ze slapen. Nabijheid helpt het zenuwstelsel om tot rust te komen.
4. Kijk naar de dag
Slaapproblemen beginnen vaak niet in de nacht, maar overdag. Vraag jezelf af:
- is er genoeg buitenlucht geweest?
- genoeg beweging?
- genoeg rustige momenten?
Een goed opgebouwde dag zorgt voor betere nachten.
Wanneer moet je je zorgen maken?
In de meeste gevallen zijn winterse slaapproblemen tijdelijk. Ze horen bij groei, ontwikkeling en aanpassing aan het seizoen.
Neem contact op met een professional als:
- je kind structureel extreem weinig slaapt
- er veel angst of paniek is
- je het gevoel hebt dat er iets niet klopt
Maar voor het grootste deel geldt: onrustige nachten in de winter zijn normaal.
Tot slot
Je kind doet het niet moeilijk.
Je kind hééft het moeilijk.
Slaapproblemen in de winter zijn vaak een signaal van een lichaam dat extra behoefte heeft aan rust, nabijheid en voorspelbaarheid. Door te vertragen, te verbinden en te kijken naar de dag als geheel, help je je baby of peuter weer richting ontspanning.
En die rustige nachten? Die komen wel weer!
Uitgelichte afbeelding: Shutterstock
