Tijdens de eerste jaren van een kind gebeurt er ontzettend veel. Een baby groeit in korte tijd tot een ondernemende peuter en ontwikkelt zich lichamelijk, cognitief en sociaal razendsnel. Voeding speelt daarbij een belangrijke rol. Wat een kind binnenkrijgt, levert niet alleen energie om te groeien en te bewegen, maar ook voedingsstoffen die nodig zijn voor de ontwikkeling van onder andere botten, spieren, organen en de hersenen.
Tegelijkertijd weet ik uit eigen ervaring dat de manier waarop je je kind voedt niet altijd verloopt zoals je vooraf had bedacht. Ik heb zelf drie kinderen gevoed en bij alle drie ging het anders. Bij mijn oudste gaf ik vijf maanden borstvoeding. Daarna moest ik antibiotica gebruiken en besloot ik in die situatie te stoppen met borstvoeding. Bij mijn middelste bleek dat mijn borstvoeding alleen niet voldoende was voor zijn groei. Bijvoeding was voor hem op dat moment simpelweg de betere keuze. En mijn jongste heb ik uiteindelijk twee jaar gevoed. Mijn oorspronkelijke plan was om na een jaar te stoppen, maar toen zij rond haar eerste verjaardag ernstig ziek werd, bleek de borstvoeding voor haar niet alleen voeding, maar ook een enorme troost.
Die drie ervaringen hebben mij geleerd dat er niet één manier is om je baby te voeden. Je kunt een plan hebben, maar je kind, je eigen lichaam en de omstandigheden bepalen uiteindelijk mee hoe het loopt.
Borstvoeding als belangrijke start
Borstvoeding heeft een bijzondere samenstelling die aansluit bij de behoeften van een jonge baby. De WHO adviseert om baby’s vanaf de geboorte exclusief borstvoeding te geven gedurende de eerste zes maanden, wanneer dat mogelijk is. Vanaf ongeveer zes maanden wordt aanvullende voeding geïntroduceerd en kan borstvoeding worden voortgezet tot twee jaar of langer.
Dat advies is niet voor niets. Moedermelk bevat energie, eiwitten, vetten, vitaminen en andere voedingsstoffen die een baby nodig heeft en levert daarnaast afweerstoffen die bijdragen aan bescherming tegen verschillende infecties. Ook na de eerste zes maanden blijft moedermelk voedingskundig waardevol, terwijl het kind steeds meer voedingsstoffen uit andere voedingsmiddelen gaat halen.
Maar een advies van een gezondheidsorganisatie is iets anders dan een oordeel over een individuele moeder. Niet iedere moeder kan of wil borstvoeding geven en soms lukt het simpelweg niet zoals gehoopt. Soms is er onvoldoende melkproductie, soms groeit een baby niet voldoende en soms spelen gezondheid, werk, medicatie of andere omstandigheden een rol. Mijn eigen drie kinderen hebben mij precies dat laten zien.
Wanneer flesvoeding nodig of gewenst is
Wanneer borstvoeding niet mogelijk is, niet voldoende is of wanneer ouders om een andere reden kiezen voor flesvoeding, is het belangrijk dat een baby voeding krijgt die aansluit bij zijn voedingsbehoeften en veilig is bereid. Ook bij flesvoeding draait het uiteindelijk om de vraag: krijgt mijn kind de voedingsstoffen binnen die het nodig heeft om goed te groeien en zich te ontwikkelen?
Flesvoeding is geen eenvoudige vervanging waarbij iedere soort melk zomaar geschikt is voor een baby. Gewone koemelk of geitenmelk is bijvoorbeeld niet hetzelfde als volledige zuigelingenvoeding. Zuigelingenvoeding is speciaal samengesteld om te voldoen aan de voedingsbehoeften van baby’s. Daarom is het belangrijk om bij de keuze voor voeding te kijken naar de leeftijd van je kind, de samenstelling van het product en het advies van bijvoorbeeld het consultatiebureau of een andere zorgprofessional.
Voor ouders die overstappen van borstvoeding naar flesvoeding kan dat bovendien best een emotioneel moment zijn. Misschien had je helemaal niet verwacht dat je flesvoeding zou gaan gebruiken. Toch hoeft de manier waarop je een baby voedt niets te zeggen over de hoeveelheid liefde, aandacht of zorg die je geeft. Voeding is belangrijk, maar interactie met je baby, dus de manier waarop je je baby vasthoudt, aankijkt, troost en op zijn signalen reageert, is minstens zo belangrijk voor jullie contact.
Geitenmelk als basis voor flesvoeding
Een van de mogelijkheden binnen zuigelingenvoeding is voeding op basis van geitenmelk. Geitenmelk heeft een andere eiwitsamenstelling dan koemelk en wordt al eeuwenlang als voedingsmiddel gebruikt. Het is echter belangrijk om onderscheid te maken tussen gewone geitenmelk en speciaal samengestelde zuigelingenvoeding op basis van geitenmelk. Een baby jonger dan één jaar kan niet simpelweg gewone geitenmelk krijgen als vervanging voor moedermelk of volledige zuigelingenvoeding.
Geitenmelk-gebaseerde zuigelingenvoeding wordt, net als andere volledige zuigelingenvoeding, samengesteld en gecontroleerd om te voldoen aan de wettelijke eisen die gelden voor voeding voor baby’s. Voor ouders die voor flesvoeding kiezen, kan geitenmelk daarom een van de opties zijn om te bespreken en te vergelijken. Het is daarbij niet zo dat geitenmelk automatisch voor ieder kind beter is dan koemelk. De juiste keuze hangt af van het kind en de specifieke situatie.
Juist daarom vind ik het belangrijk om niet te spreken over één perfecte manier van voeden. Wat voor het ene kind werkt, hoeft voor een ander kind helemaal niet de beste keuze te zijn.
Van melk naar steeds meer voeding
Voeding blijft natuurlijk niet beperkt tot melk. Rond de leeftijd van zes maanden neemt de behoefte van een baby aan energie en bepaalde voedingsstoffen toe en wordt aanvullende voeding belangrijk. De WHO adviseert om vanaf ongeveer zes maanden veilige en voldoende voedzame aanvullende voeding te introduceren terwijl borstvoeding wordt voortgezet. Naarmate een kind ouder wordt, neemt de variatie in voeding verder toe en gaat het steeds meer mee-eten met het gezin.
Dat is een bijzondere overgang. Eerst bestaat het voedingspatroon van een baby vrijwel volledig uit melk en opeens komen er groente, fruit, granen, brood, vlees, vis, peulvruchten en andere voedingsmiddelen bij. Een kind leert niet alleen nieuwe smaken kennen, maar ook kauwen, verschillende structuren verwerken en steeds zelfstandiger eten.
Maar hoe wordt die babyvoeding eigenlijk gemaakt?
Als je een blik of pak flesvoeding uit de supermarkt haalt, zie je natuurlijk alleen het eindproduct. Maar voordat het in het schap staat, is er al heel wat gebeurd. De melk wordt opgehaald bij de boer, verwerkt en gecontroleerd. Daarna wordt de voeding volgens een speciale samenstelling gemaakt en uiteindelijk verpakt.
Voor ouders is het best interessant om te weten waar babyvoeding vandaan komt en hoe het wordt gemaakt. Je wilt tenslotte zeker weten dat de voeding die je je baby geeft zorgvuldig is geproduceerd en veilig is. Dat begint al bij de melk en loopt door tot het moment waarop het product in de winkel terechtkomt.
Een voorbeeld van een Nederlandse speler in deze sector is Ausnutria. Het bedrijf heeft zijn hoofdkantoor in Nederland en richt zich internationaal op zuivel en voeding, waaronder baby- en kindervoeding. Binnen de organisatie ligt een sterke focus op zuivel, met zowel koemelk- als geitenmelkproducten. De producten worden internationaal verkocht; Ausnutria meldt dat zijn producten in meer dan 60 landen en regio’s verkrijgbaar zijn.
Goede babyvoeding
Wanneer we het hebben over goede babyvoeding, gaat het niet alleen om de voedingsstoffen in het eindproduct. Ook de kwaliteit en veiligheid van de grondstoffen en het productieproces spelen een belangrijke rol. Zeker bij voeding voor baby’s wil je erop kunnen vertrouwen dat er zorgvuldig wordt gewerkt, van de melk tot het moment waarop de verpakking de winkel bereikt.
Daarbij wordt ook steeds vaker gekeken naar duurzaamheid. Zo kun je denken aan de herkomst van de melk, het gebruik van energie en water, verpakkingen en transport. Een overzichtelijke productieketen kan daarbij helpen om beter inzicht te krijgen in waar grondstoffen vandaan komen en hoe ze worden verwerkt.
En zoals je weet, ontwikkelt een kind in de eerste levensjaren zich razendsnel. Niet alleen groeit het lichaam, ook de hersenen, botten, spieren en het immuunsysteem zijn volop in ontwikkeling. Goede voeding levert de energie en voedingsstoffen die daarvoor nodig zijn en vormt daarmee een belangrijke basis voor de groei en ontwikkeling van een kind.
Daarnaast leert een kind in deze jaren steeds meer over eten. Het ontdekt nieuwe smaken en structuren en ontwikkelt langzaam eigen voorkeuren en eetgewoonten. En ik weet, dat gaat niet altijd zonder slag of stoot, maar door steeds opnieuw verschillende en passende voeding aan te bieden, geef je je kind de kans om daarmee vertrouwd te raken.
Goede voeding in de eerste levensjaren gaat daarom niet om het iedere dag perfect doen. Het gaat om een goede basis, met voeding die past bij de leeftijd en ontwikkeling van je kind. Want of een baby nu wordt gevoed met borstvoeding, flesvoeding of een combinatie daarvan, uiteindelijk draait het om hetzelfde… En dat is je kind de voedingsstoffen geven die het nodig heeft om te groeien, te ontdekken en zich stap voor stap te ontwikkelen.
