Samen spelen lijkt misschien gewoon iets leuks voor peuters, maar het is zóveel meer dan dat. Tijdens het spelen leren kinderen namelijk belangrijke sociale vaardigheden die ze hun hele leven nodig hebben. Denk aan delen, wachten, communiceren en rekening houden met anderen.
In een omgeving waar peuters regelmatig met andere kinderen in contact komen, zoals thuis, op speelafspraakjes of bij een kinderdagverblijf zoals Villa Bloom, krijgen ze volop de kans om deze vaardigheden spelenderwijs te ontwikkelen. Juist dat contact met leeftijdsgenootjes maakt een groot verschil in hoe een kind leert omgaan met anderen.
Van naast elkaar spelen naar samen spelen
Wist je dat peuters niet meteen écht samen spelen? In het begin zie je vaak dat kinderen naast elkaar spelen, zonder echt contact te maken. Dit noemen we ook wel ‘parallel spel’.
Langzaam verandert dit:
- Eerst kijken ze naar elkaar
- Daarna imiteren ze gedrag
- En uiteindelijk gaan ze samen spelen
Dit proces kost tijd en is voor ieder kind anders. En dat is helemaal normaal.
Wat leren peuters van samen spelen?
Samen spelen is eigenlijk één grote leerschool. Tijdens het spelen oefenen peuters op een natuurlijke manier allerlei sociale vaardigheden, zonder dat ze zich daar bewust van zijn. Ze ontdekken hoe het is om met anderen rekening te houden, hun eigen wensen duidelijk te maken en te reageren op wat een ander doet of zegt. Dat gaat met vallen en opstaan. Het ene moment spelen ze gezellig samen, het andere moment ontstaat er ruzie om een speelgoedautootje. Juist die momenten zijn waardevol, want daar leren ze het meest van.
Dit zijn belangrijke vaardigheden die peuters stap voor stap ontwikkelen:
Communiceren
Ook zonder perfecte taal leren peuters zich steeds beter uitdrukken. Dat begint vaak met simpele woorden, gebaren of zelfs geluiden. Bijvoorbeeld een kind dat “ik ook!” roept als hij mee wil doen, of een speeltje aanwijst om duidelijk te maken wat hij bedoelt. Tijdens het samen spelen leren kinderen dat communicatie nodig is om begrepen te worden. Ze ontdekken ook dat anderen soms iets anders willen, en dat je daar woorden (of gebaren) voor nodig hebt.
Wachten op je beurt
Voor peuters is wachten misschien wel één van de lastigste dingen die er is. Als ze iets willen, willen ze het nú. Tijdens samen spelen komen ze erachter dat dit niet altijd kan. Bijvoorbeeld als een ander kind met de schommel speelt of de enige rode auto vast heeft. Door dit soort situaties leren ze stap voor stap wat geduld is. In het begin gaat dat vaak gepaard met frustratie of boosheid, maar met oefening wordt wachten steeds iets makkelijker.
Delen
Delen voelt voor jonge kinderen vaak nog heel onnatuurlijk. Hun favoriete speelgoed is van hen, punt. Toch leren ze tijdens het samen spelen dat delen erbij hoort. Bijvoorbeeld wanneer een ander kind vraagt of hij even met de blokken mag spelen, of wanneer ze samen een spel doen waarbij speelgoed wordt doorgegeven. Dit gaat niet vanzelf en soms levert het conflicten op, maar juist door die momenten leren kinderen hoe delen werkt en dat het ook weer iets leuks kan opleveren.
Rekening houden met anderen
Tijdens het spelen ontdekken peuters dat andere kinderen ook gevoelens hebben. Ze zien bijvoorbeeld dat iemand moet huilen als er speelgoed wordt afgepakt, of dat een ander blij wordt als ze samen spelen. Dit helpt bij het ontwikkelen van empathie. Een mooi moment is wanneer een kind spontaan een knuffel geeft of speelgoed teruggeeft omdat de ander verdrietig is. Dit soort kleine situaties zijn belangrijke stappen in het leren rekening houden met anderen.
Waarom dit zo belangrijk is voor later
De sociale vaardigheden die kinderen als peuter ontwikkelen, vormen de basis voor later.
- Vriendjes maken op school
- Samenwerken in groepjes
- Omgaan met conflicten
Kinderen die al vroeg ervaring opdoen met samen spelen, hebben hier later vaak profijt van.
Volgens het Nederlands Jeugdinstituut is sociaal-emotionele ontwikkeling een belangrijk onderdeel van de totale ontwikkeling van een kind. Spel speelt daarin een grote rol. Kortom, samen spelen is misschien wel één van de belangrijkste manieren waarop peuters leren omgaan met de wereld om hen heen. Het hoeft niet perfect te gaan, als ze maar de kans krijgen om te oefenen.
Uitgelichte afbeelding: Shutterstock
